بزرگداشت حسن دولتآبادی در جشنواره تئاتر کودک و نوجوان
|
| |
|
بزرگداشت حسن دولتآبادی در جشنواره تئاتر کودک و نوجوان برگزار میشود | |
|
در مراسم اختتامیه هفدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان از حسن دولتآبادی نمایشنامه نویس و مدرس تئاتر تجلیل میشود. | |
|
به گزارش خبرنگار مهر، حسن دولتآبادی متولد 1335 در شهر ساری است و از سال 1350 کار تئاتر را آغاز کرده است. وی نگارش حدود 150 نمایشنامه رادیویی و تلویزیونی، 20 جلد کتاب شامل 65 نمایشنامه و تولید 67 نمایش صحنهای را در کارنامه خود دارد.
تربيت كودكان را به تئاتر بسپاريد
جام جم آنلاين: جشنواره تئاتر كودك و نوجوان همدان ، امسال شاهد تقدير از دكتر حسن دولتآبادي بود؛ پژوهشگر، نويسنده و مدرس تئاتر كه 40 سال از عمرش را صرف تحقيق، تاليف و كار عملي در اين حوزه كرده است. در كارنامه هنري دولتآبادي، انتشار 40 كتاب، چاپ دهها مقاله تخصصي، اجراي 74 نمايش، توليد تعداد زيادي آثار راديويي و تلويزيوني و 25 سال تدريس در دانشكدههاي هنري ديده ميشود كه بيشتر آنها در ارتباط با تئاتر كودك و نوجوان است. اين مدرس دانشگاه، بتازگي بحثي فرهنگي را دنبال ميكند كه در ايران جديد است و نظرهاي زيادي را به خود جلب كرده؛ «تئاتر در خانه» طرحي است كه در آن به كمك هنر نمايش ميتوان دغدغههاي تربيتي خانوادهها و جامعه را رفع كرد. در اين رابطه گفتوگويي با دولتآبادي انجام دادهايم. تربيت فرزند از چه عصري جنبه علمي پيدا كرد؟ تربيت فرزند، دغدغه هميشگي والدين در طول تاريخ بشر بوده است و از اين رو جوامع براي دستيابي به روشهاي تازهتر و موثرتر تربيت، همواره، در تلاش بودهاند. با اين حال، جهتيابي مستقل و علمي مربوط به تربيت كودك چندان قديمي نيست و به قرن17 ميلادي باز ميگردد كه جان لاك فيلسوف بريتانيايي در سال 1693 كتاب «برخي انديشهها درباره تربيت» را منتشر كرد كه طي يك قرن محبوب بود. در اين مسير چه روشهايي ابداع شد؟ كتاب «اميل» نوشته ژان ژاك روسو در سال 1762 ميلادي منتشر شد كه او هم مثل جان لاك اعتقاد داشت كودكان بايد به سختي عادت كنند. براي همين والدين تا سالها ميكوشيدند با رفتارهاي خشني مثل شليك اسلحه در نزديكي كودك بر تواناييهاي فرزندشان بيفزايند. بعد از آن كه چارلز داروين محيط و وراثت را بر تربيت انسان موثر دانست، چارلز مورتن كتاب «پرورش كودك» را در سال 1911 منتشر كرد كه رفتارهاي عجيب والدين مثل آويختن فرزندان با يك دست از درخت براي اثبات اين نكته كه انسان از نژاد ميمون است را در پيداشت. اما زماني كه بنجامين اسپاك در سال 1940، كتاب «پرورش نوزاد و كودك» را منتشر كرد، آسانگيري در تربيت كودك آغاز شد. امروز جديت و ثبات راي والدين همراه با علاقه و احترام نسبت به نظرات فرزند اساس تربيت است. اين رفتار به استقلال و اعتماد به نفس كه لازمه زندگي آينده است ميانجامد. چندي پيش در مقالهاي از شما خواندم كه تئاتر موثرترين امكان تربيتي كودك است. در اين باره توضيح دهيد. همينطور است. علاقه انسان به بازيهايي كه جنبه نمايشي دارند، از كودكي و بهطور غريزي با انسان همراه است. جايگاه تئاتر در ميان اين بازيها چيست؟ مشاهده تئاتر و مهمتر از آن مشاركت بچهها در بازيهاي نمايشي، اثرات تربيتي فوقالعادهاي به جا ميگذارد. 21 قرن پيش، ارسطو در كتاب «فن شعر» به پالايش روح يا همان «كاتارسيس» بهعنوان مهمترين تاثير تئاتر اشاره كرد. امروز كه روانشناسي تربيتي رشد فزايندهاي يافته، قابليتهاي بسيار گستردهتري از تئاتر شناسايي شده و اثرات عيني آن به راحتي قابل مشاهده است. اين قابليتها بيشتر روي جسم كودك تاثير ميگذارد يا بر احساس و روان او؟ اگر چه بر جسم كودك هم تاثير مثبت دارد، اما منظور و تاكيد ما بيشتر بر كاركردهاي عاطفي، احساسي، عقلي، معنوي و روحي آن است. مثلا چه چيزهايي؟ خانوادهها ميتوانند آنچه را كه به عنوان نارسايي رفتار شخصي يا اجتماعي در فرزند ميبينند، با مشاركت دادن او در تئاتر برطرف سازند و از اين راه در رشد فكري، رواني، احساسي و جسمي او گام بردارند مثل تقويت اعتقادات ديني، اعتماد به نفس، توليد نظرات نو و بديع، تسهيل فرآيند رشد هيجاني و شناختي كودكان، افزايش رفتارهاي سازگارانه در محيط خانواده، مدرسه و ديگر جوامع، ايجاد شرايط براي پذيرش مشكلات حاد زندگي و يافتن راهحلهاي مناسب براي كنار آمدن با آنها، تقويت رفتار و تعاملات اجتماعي مثبت از طريق مجموعهاي از رفتارهاي كلامي و غيركلامي، كمك به تخليه انرژي، ايجاد فضاي لذت بخش و سرگرمكننده، كمك به رشد جسمي و روحي، افزايش هوش، ايجاد شرايط براي يادگيري علوم، افزايش حس زيباييشناسي، رفع برخي نارساييهاي جسمي مثل لكنت زبان و... كه شمردن همه آنها وقت زيادي را ميبرد. حالا كودك كجا ميتواند با اين تئاتر معجزهگر مانوس شود؟ در مدرسه و خانه ميتوان كار تئاتر را انجام داد. حال اگر آموزش و پرورش به وظيفه خود در اين زمينه خوب عمل نميكند، ميتوان در خانه اين كمكاري را جبران كرد. چگونه ميتوان خانه را براي اجراي تئاتر آماده كرد؟ در كنار هزينهها و وقتي كه صرف تربيت فرزندمان ميكنيم، كافي است جايي از خانه را براي اين فعاليت در نظر بگيريم و در زمان اجراي تئاتر، آن مكان را با اندكي تغيير و جابهجايي آماده كنيم. ما ميتوانيم آن چه را كه به عنوان نارسايي رفتار شخصي يا اجتماعي در فرزند ميبينيم، با مشاركت دادن او در تئاتر رفع سازيم. به يك نمونه مثالي اشاره ميكنيد؟ فرض كنيم فرزند ما، حقوق ديگران را رعايت نميكند. نمايش سادهاي تدارك ميبينيم كه او ايفاگر نقشي در داستان آن باشد. شخصيتي كه به مقابله با چنين رفتاري اقدام ميكند. با توجه به همذاتپنداري وي با نقش، اين نارسايي رفتاري اصلاح خواهد شد. اصلاح رفتارهاي اجتماعي چطور؟ خودنماييهاي كاذب يكي از موارد مثالي است كه در نوع رفتار، پوشش، آرايش يا حتي دست زدن به اقدامات خطرناك براي مورد توجه قرار گرفتن، از بعضي افراد سر ميزند. اگر از سنين پايين، فرصت بازي در تئاتر فراهم شود و فرصت مناسب و سالم براي مورد توجه و تشويق قرار گرفتن ايجاد گردد، نياز به خود نماياندن و مطرح شدن، در بستر اصولي تامين ميگردد و به تعادل فردي و جمعي رفتار دست مييابيم. خانوادهها امكانات اين تئاترها را چگونه تأمين كنند؟ شروع اين فعاليت، مثل هر شروعي، همت مضاعف را ميطلبد، اما انجام اين اقدام بسيار با ارزش ممكن است. اجراي چند تئاتر ساده در منزل، به كسب تجربه لازم منجر خواهد شد.براي شروع ميتوان كتاب داستانهاي مناسب را به نمايش در آورد. من نيز 30 جلد كتاب شامل 150 نمايشنامه نوشتهام كه 10 جلد آن با عنوان «نمايشنامههاي آسان براي اجرا در كلاس درس صحنه تئاتر» توسط نشر قطره منتشر گرديده است و 20 جلد ديگر را سوره مهر در دست چاپ دارد. بخشهاي ضميمه هريك از نمايشنامههاي اين مجموعه شرايطي فراهم كرده تا هريك از والدين، مربيان تربيتي و حتي خود بچهها بتوانند اين نمايشنامهها را به راحتي اجرا كنند. مرجان توجهي جامجم
|
