رنگ شناسي و تاثير آن بر احجام


رنگها در هزاران نوع گوناگون به زندگاني افراد بشر تحت هر شرايطي كه باشند، گرمي و تحرك مي‌بخشند و در حقيقت يكي از مهمترين عوامل بازگو كننده احساسات و عواطف دروني انسانها به شمار مي‌روند و عاملي هستند كه حس شادي و غم، تحرك و سكون، آرامش و اضطراب و خواب و هوشياري را بر انسان تحميل مي‌نمايند.

اغلب قوانين و اصول رنگ، براساس نظم و قوانين جاري موجود در عالم طبيعت پي ريزي شده است. پس براي موفقيت در دنياي رنگ، طبيعت بهترين راهنماست طبيعت تركيب موزوني از رنگهاست، از رنگهاي درخشان روي پروانه‌ها تا رنگهاي كدر روي شاخ و بر درختان كهنسال.

رنگهاي اوليه يا اصلي

به آن دسته از رنگها اطلاق مي‌شود كه به خودي خود وجود دارند و از مخلوط كردن رنگهاي ديگر بدست نمي‌آيند و عبارتند از: قرمز، زرد، آبي.

رنگهاي ثانوي

از تركيب دو رنگ اوليه، رنگهاي ثانويه بدست مي‌آيد كه عبارتند از: نارنجي، سبز و بنفش.

قرمز + زرد = نارنجي آبي + زرد= سبز آبي + قرمز = بنفش

مقدار تركيب دو رنگ اوليه بايد طوري باشد كه رنگ ثانويه بدست آمده كاملا در وسط دو رنگ قرار گيرد و متمايل به يكي از دو رنگ اوليه نباشد، مثلا سبز نبايد به آبي و يا زرد متمايل باشد.

رنگهاي مياني

از تركيب هر رنگي با رنگ همجوارش در چرخ رنگ، يعني تركيب رنگ اوليه با ثانويه رنگهاي مياني بدست مي‌آيد كه عبارتند از: زرد نارنجي، قرمز نارنجي، قرمز بنفش، آبي بنفش، آبي سبز و زرد سبز.

رنگهاي ثالث

از تركيب رنگهاي ثانويه با هم، رنگهاي ثالث بدست مي‌آيد كه عبارتند از:

نارنجي + بنفش = حنايي سبز + بنفش = زيتوني سبز + نارنجي = اكر

رنگهاي همجوار يا هم خانواده

در چرخ رنگ، رنگهايي را كه در كنار يكديگر قرار گرفته‌اند «رنگهاي همجوار يا هم خانواده» مي‌گويند. مثلا رنگ زرد همجوار دو رنگ زرد سبز و زرد نارنجي است.

زرد سبز، زرد، زرد نارنجي

رنگهاي مكمل يا متضاد

در چرخ رنگ، رنگهايي را كه مقابل يكديگر قرار گرفته‌اند رنگهاي مكمل يا متضاد مي‌نامند. مانند زرد و بنفش – نارنجي و آبي – سبز و قرمز – قرمز بنفش – زرد سبز – قرمز نارنجي – آبي سبز و از تركيب دو رنگ مكمل رنگ خاكستري بدست مي‌آيد. رنگهاي مكمل بيشترين تضاد رنگي را دارند و هر رنگي به شدت رنگ ديگر را جلوه گر مي‌نمايد.

رنگهاي خنثي

از تركيب رنگ سياه و سفيد رنگ‌هاي خاكستري يا خنثي بدست مي‌آيد. رنگ خاكستري با هر رنگي تركيب شود باعث تضعيف رنگ مي‌شود و هر گاه زمينه يك رنگ درخشان باشد آنرا درخشانتر مي‌نماياند.

رنگ سياه يا خاكستري تيره هم از تركيب سه رنگ اوليه بدست مي‌آيد.

قرمز+ آبي + زرد= سياه

لازم به ذكراست كه كم و زياد شدن اين سه رنگ اوليه، خاكستري‌هاي رنگي را موجب مي‌شود مانند قهوه‌اي تيره، سبز تيره، آبي تيره.

بعدهاي رنگ

اصطلاحاتي كه در مورد رنگ بكار مي‌رود عبارتند از:

1- ته رنگ 2- شدت رنگ 3- ارزش رنگ (تناليته)

ته رنگ

ته رنگ نام خاصي است براي هر يك از رنگها، يا به عبارت ديگري مي‌خواهيم روشن كنيم كه رنگ مورد نظر از كداميك از رنگهاي اصلي مشتق شده است مانند:

ته رنگ قرمز، ته رنگ سبز و ...

شدت رنگ

رنگها مي‌توانند درخشنده و شفاف و يا مات و كدر باشند، اين خاصيت را «شدت‌رنگ» مي‌نامند. مانند رنگهاي اوليه كه در حداكثر خلوص ودرخشندگي مي باشند.

با افزودن رنگ سياه، سفيد و خاكستري به هر رنگي شدت آن كاهش يافته ومات‌تر بنظر مي‌آيد.

ارزش رنگ (تناليته)

به طور كلي تيرگي و روشني رنگ را ارزش يا تناليته رنگ مي‌گويند و درجات مختلف يك رنگ از روشن تا تيره‌ترين را ارزش يا تناليته آن رنگ مي‌گويند.

رنگهايي را كه به سفيد نزديكترند «رنگهاي كم مايه‌تر» و آنهايي كه به سياه نزديكترند «رنگهاي پر مايه‌تر» ناميده مي‌شوند.

تضاد رنگ (كنتراست)

تفاوت كاملا مشخص بين دو يا چند رنگ را تضاد (كنتراست رنگي) گويند.

مانند تضاد بين رنگهاي اوليه، تضاد رنگهاي سرد و گرم و نيز تضاد بين سطوح رنگي و غيره.

هارموني يا هماهنگي رنگ

هماهنگ كردن رنگها يعني تلفيق يك رنگ با رنگهاي ديگر و يا تلفيق بين چند رنگ به قصد ايجاد كليتي دلپذير براي روح و روان بيننده.

رنگهاي گرم و سرد

رنگهايي كه احساس گرما را در بيننده ايجاد نمايند رنگهاي گرم و رنگهايي كه احساس سردي را به وجود آورند رنگهاي سرد مي‌گويند. در چرخ رنگ يك طرف آنرا رنگ‌هاي گرم و طرف ديگر را رنگهاي سرد تشكيل مي‌دهد.

رنگهاي گرم عبارتند از: زرد، زرد نارنجي، نارنجي، قرمز نارنجي، قرمز، قرمز بنفش، رنگهاي سرد عبارتند از: زرد سبز، سبز آبي، آبي، آبي بنفش و بنفش.

تاثيرات رواني رنگها

هر رنگ تاثير رواني خاصي برانسان مي‌گذارد. در اينجا فرم و رنگ را با هم تطابق مي‌دهيم، آنگاه ملاحظه خواهيم كرد كه چگونه مفهوم و بيان يكديگر را تقويت مي‌كنند. سه شكل اصلي يعني مربع، مثلث و دايره را با سه رنگ اصلي قرمز، زرد، و آبي نشان خواهيم داد.

مربع

مربع كه در آن دو جوهر اصلي فرم، يعني دو خط افقي و دو خط عمودي است كه همديگر را قطع كرده‌اند و از قسمت طول و درازا برابر هستند. مربع سمبل ماديت است. داراي سنگيني و سختي فراوان مي‌باشد. مربع داراي خصوصياتي است كه مي‌توان آن را با رنگ قرمز موافق دانست و وزن و تاريكي قرمز با زيبايي و سختي مربع برابري مي‌كند.

سمبل حيات و زندگي، رنگ توان و فعاليت بسيار، رنگ عشق، رنگ انقلاب و شورش، رنگ شهادت و رنگ برون گراست.

«قرمزيكي از دوازده رنگ دايره رنگي است كه نه به آبي متمايل است و نه از زردي نشاني دارد. به شدت مي‌درخشد و به آساني تاريك و خاموش نمي‌گردد. رنگي است بسيار انعطاف پذير و به حالات مختلفي در مي‌آيد. به راحتي مي‌توان آن را با آبي يا زرد تركيب نمود و استعداد فراواني براي تغيير مايه‌هاي رنگي دارد.

قرمز نارنجي رنگي تاريك و متراكم است، و حرارت و تابندگي آن، حرارت دروني و باطني است. وقتي رنگ قرمز به قرمز نارنجي مبدل شود، نيرويي آتشين و ملتهب پيدا مي‌كند. رنگ قرمز را همرنگ سياره مريخ مي‌دانند و علامت جهان متلاطم، جنگ و شياطين بوده است.

قرمز نارنجي، تابشي پر شور از عشق، و قرمز ارغواي بر عشق روحاني دلالت مي‌كند. در رنگ ارغواني قدرت روحاني و غير روحاني (دنيوي) با هم متحدند.